h Dolar 9,3163 %-0.17
h Euro 10,8668 %-0.17
h BIST100 1.430,52 %0,90
a İmsak Vakti 02:00
İstanbul 16°
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyonkarahisar
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkâri
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • istanbul
  • izmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • Kahramanmaraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
a

Hava Durumu Tahmini Nasıl Yapılıyor, Bazen Neden Yanlış Çıkıyor?

İnsanlık var olduğu günden beri hakimiyet edemediği tek efor olan doğayı varsayım etmeye çalışıyor. Bu mevzuda yapılan en yaygın varsayımlar ise hava gidişatı ile alakalıdır. Hava gidişatı hipotezleri sadece pazar günü ailece gideceğiniz pikniği etkilemez, başta tarım olmak üzere pek çok alanda hava gidişatı hipotezleri ciddiye alınır ve gerekirse bu hipotezlere göre ihtiyatlar alınır.

Peki, hava gidişatı hipotezi nasıl yapılıyor? Madem bu kadar insanın tek işi hava vaziyetini varsayım etmek, neden bazı varsayımlar yanlış çıkıyor? Günümüzde çağdaş hava gidişatı hipotezleri, meteorologların bilgisayarlarda hazırladığı modeller neticeyi yapılıyor. Ancak doğadan bahsediyoruz, ne kadar güçlü ve uslu bilgisayarlar kullanırsanız kullanın minik bir rüzgar dahi kelebek tesiri yaratabilir.

Hava gidişatı nedir?

hava durumu

Dünyamızın üzerinde gaz ve buğudan oluşan, atmosfer olarak adlandırdığımız bir katman var. Bu katman nitrojen, oksijen ve su buğusundan oluşuyor. Yapı tamamen gazdan oluşuyor olsa da uzaktan baktığımız zaman tıpkı bir akışkan gibi hareket ettiğini görürüz. Bu kolay gibi görünen gaz hareketleri ise hava gidişatı dediğimiz doğa hadiselerini oluşturur.

Yoğun ve fazla nem yakalamayan soğuk hava ile daha az yoğun ve fazla nem yakalayan sıcak hava bölgeleri birleştiği zaman cepheler oluşur ve yağmur yağar. Ilık, nemli havanın yükselmesiyle de konveksiyonel yağışlar görülür. Bu cins gaz, akışkan ve sıcaklık vaziyetlerinin başkalaşımı, hava gidişatı varsayımlarında başlıca rol oynar.

Hava gidişatı hipotezi nasıl yapılıyor?

hava durumu

Dünyanın neredeyse her noktasında yer radarları, hava balonları, uçaklar, uydular, okyanus şamandıraları ve daha pek çok aygıt sıcaklık, tazyik, nem ve rüzgar sürati gibi atmosfer hareketlerini ve abuhava tesirlerini anlık olarak takip ediyor. Tüm bu bilgiler, hava gidişatı varsayımlarının esasını oluşturuyor.

Çağdaş varsayımlar evvelinde meteorologlar bu bilgileri tahlil ediyor, değerlendiriyor ve bir varsayım yürütüyorlardı. Günümüzde ise mevzubahisi tüm bu bilgiler üniversitelerin, özel firmaların ve kamu kuruluşlarının sahip olduğu güçlü bilgisayarlarda işlenerek hava gidişatı modelleri oluşturuluyor.

Her işi bilgisayarlar yapıyorsa neden meteorologlara gereksinim var diye düşünmeyin. Zira elde edilen binlerce değişik bilginin bilgisayar tarafından nasıl işleneceğini de bu uzmanlar tanımlıyor. Varsayım modellerinde tüm bilgiler çorba halinde sunulmuyor. Değişik modeller için değişik bilgiler kullanılıyor. Başka Bir Deyişle her zaman işin uzmanının beşeri değişine gereksinim var.

Hava gidişatı hipotezleri neden yanlış çıkıyor?

hava durumu

1800’lü senelerin başından beri resmen hava gidişatı hipotezi yapıyoruz. Zaman içinde yaşanan büyümeler ile beraber atmosferi ve doğayı daha iyi tanımamız sonucunda varsayımlar giderek nokta atışı hale geliyor. Öyle ki bugün yapılan 4 günlük bir hava gidişatı hipotezi, 30 sene evvel yapılan günlük varsayımdan dahi çok daha doğru netice veriyor.

Atmosfer ve abuhava tesirlerinden elde edilen bilgilerle bir model oluştururken Dünya karelere parçalanır. Bazı kareler minik, kimileri büyüktür. Büyük kareler çok daha uzun vadeli ama kesin olmayan neticeler verirken minik kareler çok daha kısa vadeli ama neredeyse kesin olan neticeler verirler.

Hava gidişatı varsayım modelleri pek çok öngörülemez bilgiyi de hesaplayarak yapılmaya çalışılır ancak ismi üstünde, öngörülemez vakaların ne zaman ortaya çıkacağı bilinemez. Model oluşturulan alanda her şey varsayım edildiği gibi giderken ansızın apayrı bir yerden esen bir rüzgar kelebek tesiri oluşturarak tüm hipotezleri alt üst edebilir.

Varsayım yayıncılarının da bu mevzuda yanıltıcı bir hisseyi var. %30 yağmur ihtimalini de %70 yağmur ihtimalini de ‘Bugün yağmur yağacak.’ biçiminde yayınlarsanız elbette varsayım yanlış gibi görünecektir. Eş bir vaka, geniş alanlarda da yaşanıyor. Örneğin; Ankara’da yağmur yağacak denildi ama sizin olduğunuz bölgeye yağmıyor. Ancak öğrenmiyorsunuz ki başka bir ilçeyi su baskın götürüyor. 

Türkiye’de hava gidişatı hipotezi nasıl yapılıyor?

hava durumu

Pek çok değişik özel, kamu müessese ve kuruluşundan bilgi takviyeyi alsa da ülkemizde hava gidişatı hipotezi yapmakla görevli resmi devlet müesseseyi Meteoroloji Genel Müdürlüğü’dür. 2019 seneyi sayılarına göre ülkemizde 1636 yer istasyonu, 74 havaalanı istasyonu ve 83 deniz istasyonu hava vaziyetini varsayım modelleri için lüzumlu bilgileri toplamaktadır.

Tüm bu otomatik istasyonlar sıcaklık, tazyik, rüzgar sürati, güneşlenme, toprak sıcaklığı, nem, yağış gibi vaziyetlerin değer ölçümlerini yapıyorlar. Mevzubahisi ölçümler, tüm dünyada olduğu gibi uzman meteorologlar tarafından bilgisayarlara aktarılarak hava gidişatı varsayım modelleri hazırlanıyor. 

Çok daha doğru hava gidişatı hipotezleri yapmak muhtemel mi?

hava durumu

Nasıl ki 30 sene evvel günlük hava gidişatı varsayımlarında yanılırken bugün neredeyse yanılgısız haftalık hava gidişatı hipotezleri yapabiliyorsak yakın zamanda çok daha uzun vadeli ve yanılgısız hava varsayımları da yapabileceğiz. Kesin yapacağız zira hem teknoloji büyüyor hem de yapılan bilimsel çalışmalar sayesinde atmosferi ve Dünya’yı çok daha yakından tanıyoruz.

Hava gidişatı hipotezi yapmak, medyumluk değil. Neticede elde bazı bilgiler var ve tüm bilimsel çalışmalar gibi bu bilgiler de uzmanlar tarafından tahlil ediliyor. Tek farkı, neticeler o kadar süratli alınıyor ki doğru ve yanlış nedir karışabiliyor. Ne kadar çok varsayım modeli ne kadar süratli oluşturulursa duyurulan hava gidişatı varsayımları da bir o kadar doğru olacaktır.

Hava gidişatı hipotezleri nasıl yapılıyor, yapılan varsayımlar neden yanlış çıkıyor gibi merak edilen sualleri cevapladık ve hava gidişatı hipotezleri hakkında öğrenmeniz gereken ayrıntılardan bahsettik. Andırdıralım, romatizma sızısı ile yağmur arasındaki sıradışı ilişki çağdaş hava varsayım modellerinden biri değildir. 


YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.

Sıradaki haber:

750 Bin TL Karşılığında Müzeye İçi Boş Çerçeveler Gönderip Kaçan Ressam(!): Bunun Adı Sanat

HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.