h Dolar 9,4962 %-0.47
h Euro 11,0453 %-0.47
h BIST100 1.519,25 %0,67
a İmsak Vakti 02:00
İstanbul 15°
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyonkarahisar
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkâri
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • istanbul
  • izmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • Kahramanmaraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
a

NASA’yı Aramadan Önce Bir Kez Daha Düşünün: Bir Taşın, Göktaşı Olup Olmadığı Nasıl Anlaşılır?

Bir gün yolda yürüyorsununuz. Yeni iPhone maliyetlerini görmüşsünüz, moraliniz bozulmuş. Derken ayağınıza bir taş takılıyor ve eğilip baktığınız zaman bunun sıradışı bir şey olduğunu farkediyorsunuz. NASA’ya satarak zengin olabileceğiniz olasılığı güçlü bir ampul gibi zekânızda yansa da o taşın gerçekten bir göktaşı mı yoksa sıradan bir taş mı olduğundan nasıl emin olabilirsiniz?

Dünyamıza sık sık göktaşı düşüyor. Merak etmeyin, meteor olarak adlandırılan bu göktaşları atmosfer tarafından büyük oranda yok ediliyor. Ancak yeniden de minik parçalar halinde Dünya’nın değişik noktalarında bu taşlarla karşılaşmanız muhtemel. Peki, gördüğünüz sıradışı bir taşın uzaydan gelen bir göktaşı olup olmadığını nasıl anlarsınız? İşte size ayrıntılı bir göktaşı anlama rehberi.

Bir taşın göktaşı olduğunu gösteren özellikler:

Atmosferde incelmiş bir füzyon kabuğu Hiçbir şeye benzemeyen biçimsiz bir biçim Demir eşi metaller Göründüğünden fazla ağırlık Manyetik yapı Kondrül ismi verilen ufak taşlar

Atmosferde incelmiş bir füzyon kabuğu:

göktaşı

Atmosferden geçen bir göktaşının dışı kabuğu eriyerek incelir. Bu sebeple taşın rengi ne olursa olsun, dışı siyah bir kabukla kaplıdır. Füzyon kabuğu olarak adlandırılan bu yapı yumurta kabuğuna eş. İlk zamanlarda siyah olsa da Dünya’da birkaç sene geçirdikten sonra paslı kahverengine dönüşür. Çöl bölgelerindeki taşların üzerinde de buna eş mikrobiyal etkinlik kaynaklı kabuklar görülebilir. 

Hiçbir şeye benzemeyen biçimsiz bir biçim:

göktaşı

Dünyamızda bulunan taşlar minik pürüzlere sahip olsalar dahi genel olarak yuvarlak biçiminde, düzgün bir yapıdadırlar. Ancak göktaşları atmosferden geçerken öyle büyük bir güce maruz kalırlar ki biçimsiz bir şekle bürünürler. Uzmanlar bu biçimi, bir reyin hamurunu elinize alıp sıktıktan sonraki şekle benzetirler. Emin olun, görünce anlarsınız.

Demir eşi metaller:

göktaşı

Uzayda gezen göktaşlarının nerdeyse tamamı demir – nikel karışımı bir metal kapsar. İçinde metal bulundurmayan bir göktaşı ile karşılaşmak ender bir hadisedir. İçinde metal bulunan göktaşı deliksiz, yoğun bir yapıdadır. Ancak gözle görülür, elle sezilir bir gidişat değildir. Laboratuvar etrafında yapılacak kimyevi bir inceleme ya da asitle eskitme neticeyi bir taşın metale sahip olup olmadığı anlaşılır.

Göründüğünden fazla ağırlık:

göktaşı

Göktaşlarının olmazsa olmaz özelliklerinden biri de yoğun olmalarıdır. Bu yoğunluk, göktaşınının göründüğünden daha ağır olmasını sağlar. Metal göktaşları Dünya’daki kayalardan 3.5 kat, öteki göktaşları ise 1.5 kat daha ağırdır. Başka Bir Deyişle bir taş gördüğünüz zaman en fazla 5 – 10 kg diye düşünüyorsanız ama kaldırdığınız zaman çok daha ağır geliyorsa bu taşın göktaşı olma olasılığı bir hayli yüksektir.

Manyetik yapı:

göktaşı

Göktaşlarının çoğunun demir – nikel metalle dolu olduğunu söylemiştik. Bunu kavramanın en kolay yolu, taşa bir magnet değdirmektir. Zira metal yapıdaki göktaşları bir mıknatısa dokundukları anda yapışırlar. Metal dedektörleri de bu mevzuda uyarıcı yapabilir. Ancak bazı göktaşlarında alüminyum gibi manyetik olmayan metaller de vardır. Yeniden de magnet deneyi kolay ama tesirli bir netice verir.

Kondrül ismi verilen ufak taşlar:

göktaşı

Göktaşlarının içinde Dünya’daki taşlarda olduğu gibi boşluklar olmaz. Ancak boşluk gibi görünen ufak taşlar olabilir. Kondrül ismi verilen 1 milimetre çapındaki taşlar, bir göktaşının yapısını oluşturabilirler. Bir taşın kondrüle sahip olup olmadığını görmek için onu kırarak ya da keserek içini görmek gerekir. 

Bir taşın göktaşı olmadığını gösteren özellikler:

Yuvarlak, düzgün bir biçim Kabarcıklar ve delikler Kristal yapı Sıcaklık ya da radyoaktivite Renkli iz

Yuvarlak, düzgün bir biçim:

taş

Dünyamızda bulunan en minik taş dahi zaman içinde rüzgar, su gibi dış etmenler sebebiyle yuvarlak, hoş bir biçim alır. Pürüzlü olsa dahi genel olarak yuvarlak olur. Ancak anlattığımız gibi bir göktaşı asla böyle hoş bir biçimde değildir. 

Kabarcıklar ve delikler:

taş

Göktaşları hakkında doğru olmayan genel bir inanışa göre onların atmosferden geçerken delikli bir yapıya sahip olacakları düşünülüyor. Ancak böyle tek bir misal dahi yoktur. Aksine içinde kabarcıklar, delikler bulunan taşlar Dünyamızın merkezinden gelen magmatik taşlardır. Hatta pek çoğu volkanik püskürmeler neticeyi yüzeye çıkmıştır.

Kristal yapı:

taş

Bilim kurgu filmlerinden gelen bir alışkanlık olsa gerek, göktaşlarının parıl parıl bir kristal yapıda olmasını bekleriz. Ancak böyle kristal bir hoşluk olan kuvars, Dünyamızda bulunur. Berrak, süt beyazı bir kristal olan kuvarsı uzay cisimleri üretmez. Ancak bu vaziyetin bazı ödünleri vardır. Emin olmak için test edilmeleri gerekir.

Sıcaklık ya da radyoaktivite:

taş

Dış uzaydan binlerce km süratle Dünyamıza gelen ve atmosferden alev alev geçen bir göktaşının son derece sıcak olduğunu ve hatta yangınlara neden olabileceğini düşünebilirsiniz. Ancak göktaşlarının büyük bir kısmı yüzeye çarptıkları anda soğurlar. Aynı biçimde göktaşlarının çoğu karasal kayaçlarla eş elementlerden alana geldikleri için radyoaktif de değillerdir.

Renkli iz:

taş

Dünyamızda bulunan taşlar manyetit ve olijist olarak adlandırılan demir mineraller kapsarlar. Bu sebeple fayansların gizemsiz tarafına sürdüğünüz zaman siyah ya da kahverengi bir iz vazgeçerler. Ancak bir göktaşı, şayet Dünya’da uzun zaman kalmadıysa, böyle bir iz vazgeçmez. Kolay ama bir taşın göktaşı olup olmadığını en kolay bilebileceğiniz usuldür.

NASA’yı aramadan evvel bir kere daha düşünmeniz için bir taşın göktaşı olup olmadığını nasıl kavrayacağınızı kavrattık ve uygulayabileceğiniz bazı ufak testlerden bahsettik. Umudunuzu yitirmeyin, Dünyamızın pek çok değişik noktasında göktaşlarıyla karşılaşmak muhtemel. 


YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.

Sıradaki haber:

Türkiye’nin “Altyapı Yetersiz” Diye Bağıran Fiber İnternet Abone Sayısı Açıklandı

HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.