h Dolar 13,5225 %0.23
h Euro 15,2811 %0.23
h BIST100 1.981,04 %2,78
a İmsak Vakti 02:00
İstanbul
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyonkarahisar
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkâri
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • istanbul
  • izmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • Kahramanmaraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
a

Yaz Kızım Suyunu Kendi Getirecek: Neden Oksijenle Hidrojeni Birleştirerek Su Üretemiyoruz?

Kimya bilimi ile uzakta yakından bir ilginiz olmasa bile suyun kimyasal formülünü bilirsiniz, H2O. Yani su; 1 oksijen, 2 hidrojen atomundan oluşur. Belki de dünyadaki en basit kimyasal formüllerden biridir. Peki madem suyun formülü bu değin basit, neden laboratuvar ortamında 1 oksijen ile 2 hidrojen atomunu birleştirip su elde etmiyoruz da dünyadaki tüketilebilir su kaynaklarının değil olmasını bekliyoruz?

Maalesef kimyasal bir tepkime meydana getirmek için kek yapar gibi sadece tarif için gerekli malzemeleri kavramak ve bunları bir kaba koyup karıştırmak yeterli değil. Söz konusu oksijen ve hidrojen atomları doğru bir şekilde birleştirilseler bile ortaya büyük bir patlama çıkar. Sonuçta su elde ederiz ama böyle bir patlamayı kontrollü bir şekilde yapmaya çalışmak astarı yüzünden pahalıya gelecektir.

Su oluştu?

big bang, büyük patlama

Niçin su üretmiyoruz sorusunu sormadan önce suyun oluştuğunu bilmemiz gerekiyor. Dünyanın yaklaşık %80’i sudur oysa bunun %97’si tuzlu su, yalnızca %3’ü içilebilir, kullanılabilir temiz su kaynağıdır. Suyla buruşuk olan tek uzay cismi Dünyamız değil. Evrene şöyle bir göz attığımızda neredeyse yalnızca sudan oluşmuş gök cisimleri görmek bile olası.

Suyun oluşumu Big Bang yani Büyük Patlama sonrası gerçekleşti. Patlama sonrası ortaya her tarafa yayılan atomlar arasında oksijen ve hidrojen de vardı. Bir yıldız yaratıcı bu atomlar yoğun bir toz ve gaz basıncı etkisindeydiler. Bu basınca bundan başka çevrede bulunan parçacıkların etkisi eklenince, reaksiyon gerçekleşti.

Toz ve gaz basıncı etkisinde olan bu atomlar çevredeki gaz parçacıklarıyla karşılaştıkları vakit sıkıştılar ve gaz ısındı. Isı etkisi ile atomlar arası bağlanma süreci hızlandı ve ortaya su buharı çıktı. Su buharı soğudukça da önce su, sonradan buz oldu. bu nedenle uzayda büyük miktarda su ve buz vardır. 

Hidrojen ve oksijen atomları birleşip de su oluyor?

h2o

Alev ateş yanan bir yer gördüğümüz vakit birincil yapacağımız şey üstüne su dökmek olur çünkü su, söndürücüdür. Söndürücü suyu yaratıcı hidrojen yanıcı, oksijen ise yanmayı destekleyicidir. Yani bu iki atom kimyasal tepkimeye girmeden önce öyle de işimize yarayan elementler değillerdir.

Hidrojen atomları tek, oksijen atomları ise 6 elektrona sahiptir. Oksijen elektronları güçlü bir kabuk oluşturur ve ancak iki elektron birleşmeye hazırdır. Evet, benzer kutuplar olan elektronlar birleşerek suyu oluştururlar. 1 oksijen ve 2 hidrojen atomonun elektronlarının birleşerek su oluşturmaları için ısı gereklidir.

Bayağı koşullar aşağı elektronlar birbirini iter. Su oluşumu için oksijen ve hidrojen atomlarının elektronlarını birleştiren ise dinç bir ısıdır. İlk yaradılış sürecinde olduğu gibi bu ısıyı basınç sağlayabilir. Basınç, zorunlu ısı için en etkili yöntemdir çünkü zor gereklidir. Basınç etkisi ile sürtünen atomlar, kendi ısısını kendi yaratarak birleşip su oluşturabilirler.

Su üretmek mümkün mü?

h2o

Uzay, büyük patlama, atom, elektron, basınç, hidrojen, oksijen dedik; kafalar azıcık karışmış olabilir ama evet, su üretmek muhtemel. Laboratuvar ortamında 1 oksijen ve 2 hidrojen atomunu alıp, basınç uygulayıp, ısınmasını sağlayıp, bu atomların elektronlarının birleşmesini sağlarsak su elde edebiliriz.

Bu basit tanım üzerinden değerlendirdiğimiz süre su üretmek oldukça kolaydır. Çünkü su üretmek için zorunlu oksijen ve hidrojen atomları doğal olarak bulunuyor. Çömlek yapmak değin kolay. Birazcık toprak, biraz su; şekillendirip ısıt, al sana çömlek. Peki, bu dek kolaysa niçin su üretmiyoruz?

Niçin su üretmiyoruz?

Hindenburg felaketi

Hidrojen ve oksijen atomlarının doğal yollarla yok de insan eliyle birleştirildiği bir örnekle tarihte karşılaşıyoruz. Bu misal, aslında bir yıkım. 1937 tarihinde, dünyanın en büyük zeplini olan  LZ 129 Hindenburg yapıldı. Bu büyük zeplinin uçma becerisini en üste içeri almamak için balon ağzına kadar hidrojen gazıyla dolduruldu.

Tarihler 6 Mayıs 1937’yi gösterdiği zaman LZ 129 Hindenburg,  New Jersey’de yer alan Lakehurst deniz filosu hava üssünden havalanacaktı. Ancak hidrojen tanklarından biri patladı ve bu yanıcı atom şipşak ateş aldı. Derken havada bulunan oksijen devreye girdi. neticede dünyanın en büyük zeplini içinde onlarca birey ile birlikte 36 saniye içinde yanıp kül oldu. Ortaya belirtilen miktarda su da çıktı şüphesiz. 

İşte bu yüzden su üretmiyoruz. Fazla güvenli olmayan. Yanıcı ve yanmayı destekleyici iki atomun birleşmesi ile ortaya çıkacak felaketi kontrol etmek fazla zordur. Kontrol etsek bile bunun için harcanacak değer, elde edilen suya değmeyecektir. Teorik olarak olası olsa da pratikte bütün dünya için yetecek suyu üretmek imkansızdır. 

Alternatif su üretme yöntemleri nelerdir?

su arıtma

Dünyada yer alan suyun yalnızca %2’sinin içilebilir yani tatlı su olduğunu söylemiştik. Maalesef bu tatlı suyun bir bölümü de kirlenmiş durumda. Evde atomlarla oynamak yerine büyük çapta su arıtacak tesisler yapılabilir. Evde kullandığımız suyu arıtır gibi kent suyunu da arıtmak mümkündür.

Dünyadaki suyun %97’si tuz sudur yani içilmez. Deniz suyunu tuzdan arındırabiliriz. Bugün Kuveyt’te kullanılan suyun tamamı rafine deniz suyudur. Deniz suyunda bulunan tuzu ve mineralleri arıttıktan sonradan ortaya içilebilir, temiz bir su çıkacaktır. Arıtılan tuz ve mineraller ise bambaşka amaçlarla kullanılabilir.

Sıcak değil de nem fazla nem diyoruz ya, işte o nem sudur. Yani havada su var. Peki havadan su elde etmek mümkün yok mi? Muhakkak mümkün. Hatta bütün bir bulutu boşaltarak koca bir baraj doldurabiliriz. Ancak şimdilik böyle büyük ölçekli bir sistem mevcut yok. yine de oksijen ve hidrojen atomlarını birleştirmekten çok daha kolay olacağı belirli.

Niçin su üretmiyoruz sorusunu yanıtladık ve alternatif su üretme yöntemlerinden bahsettik. Tüm bu yöntemler karmaşık geldiyse duşta daha az kalmayı, diş fırçalarken suyu kapatmayı, bulaşıkları elde değil de makinede yıkamayı deneyin. Belirli olun yapacağınız ufak bir su tasarrufu bile etkili olacaktır. 


YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.

Sıradaki haber:

Bu Esporcular da Çok Kazanıyor… Türkiye’nin En Çok Kazanan Espor Oyuncuları

HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.